- Sơ giản về cáo. - Hoàn cảnh lịch sử liên quan đến sự ra đời của bài Bình Ngô đại cáo. - Nội dung tư tưởng tiến bộ của Nguyễn Trãi về đất nước, dân tộc. - Đặc điểm văn chính luận của Bình Ngô đại cáo ở một đoạn trích.
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả : (SGK Ngữ văn 7, tập 1, tr.79)
(¶) Nguyễn Trãi (1380 – 1442) : hiệu Ức Trai, con của Nguyễn Phi Khanh, quê gốc ở thôn Chi Ngại, xã Cộng Hoà, huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương, sau dời đến làng Nhị Khê, huyện Thường Tín, tỉnh Hà Tây (nay thuộc Hà Nội). Ông tham gia khởi nghĩa Lam Sơn với vai trò rất lớn bên cạnh Lê Lợi. Nguyễn Trãi đã trở thành một nhân vật lịch sử lỗi lạc, toàn tài hiếm có. Nhưng cuối cùng ông đã bị giết hại một cách oan khốc và thảm thương vào năm 1442 ; mãi đến năm 1464, mới được vua Lê Thánh Tông chiêu tuyết (rửa oan). Ông là người Việt Nam đầu tiên được UNESCO (Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hoá của Liên hợp quốc) công nhận là Danh nhân văn hoá thế giới (năm 1980).
Nguyễn Trãi đã để lại một sự nghiệp văn chương đồ sộ và phong phú, trong đó có Bình Ngô đại cáo, Ức Trai thi tập, Quốc âm thi tập, Quân trung từ mệnh tập.
2. Tác phẩm :
- Hoàn cảnh sáng tác : (SGK/67)
Đầu năm 1428, sau khi quân ta đại thắng giặc Minh xâm lược.
- Thể văn : Cáo
Cáo là thể văn nghị luận cổ, thường được vua chúa hoặc thủ lĩnh dùng để trình bày một chủ trương hay công bố kết quả một sự nghiệp để mọi người cùng biết. Cáo phần nhiều được viết bằng văn biền ngẫu. Cáo là thể văn có tính chất hùng biện, do đó lời lẽ phải đanh thép, lí luận phải sắc bén, kết cấu phải chặc chẽ, mạch lạc.
- Vị trí : Phần đầu Bình Ngô đại cáo.
- Bố cục : 3 phần
III. TỔNG KẾT
Ghi nhớ (SGK/69)
|
NGUYÊN LÍ NHÂN NGHĨA
|
|
|
|
|
|
Yên dân
|
Trừ bạo
|
|
|
|
|
|
CHÂN LÍ VỀ ĐỘC LẬP, CHỦ QUYỀN
|
|
|
|
|
|
Lãnh thổ,
chủ quyền
|
Phong tục,
tập quán
|
|
|
|
|
|
|
CHÂN LÍ CHÍNH NGHĨA
Ta thắng > < Giặc bại
|